"НИЙСЛЭЛИЙН ХӨГЖИЛ БА МЭДЭЭЛЛИЙН ТЕХНОЛОГИЙН ОНОВЧТОЙ ШИЙДЭЛ" уралдаан нь 1 сарын хугацаатай www.mit.mn сайтад шууд явагдаж нийтдээ 164 бүтээл ирсэнээс шилдэг 13 бүтээлийг шалгаруулж нийслэлийн шийдвэр гаргах түвшиний албан тушаалтангуудаар эцсийн шүүлтийг хийлгэж 1-3 байрыг тодруулсан ба ЮНИТЕЛ Корпорацийн ID бренд 4-р байранд орсрн бүтээлд өөрийн нэрэмжит шагналаа өгхөөр болсон.
Энэхүү тэмцээнийг зохион байгуулахад үнэтэй хувь нэмэр оруулсан Нийслэлийн засаг даргын тамгын газар, Мэдээллийн технологийн үндэсний парк, Мобиком Корпораци, ЮНИТЕЛ Корпораци, Монгол Контент ХХК, Даяар Групп ХХК, НЬЮ РАДИАНС ХХК болон экспертүүд нийт оролцогчдод гүн талархалыг илэрхийлж байна.
Мөн www.mit.mn сайтыг хийхэд өөрсдийн зүрх сэтгэлээ зориулан ажилласан WebStore LLC компани захирал С. Баярсайхан програмист Батмөнх, Бэлбаяр дизайнер Саруулд гүн талархал илэрхийлж байна.
Уралдааны шилдэг 13 ба байр эзэлсэн бүтээлүүдийг бизийн эрхэм хэрэглэгч та бүхэнд хүргэж байгаадаа баяртай байна.
Уралдааны нэгдсэн дүн
1. Нийслэлийн гудамж замын гэрэлтүүлгийг зайнаас тогтмол тасралтгүй /real-time/ хянаж удирдах систем.
2. Хурууны хээ болоод царай таних технологоор өвчний түүх болон хэрэгцээт мэдээлэл хүлээн авах.
3. Semantics /Симантикс/ дээр суурилсан мэдээлэлийн систем.
4. Virtual street of Ulaanbaatar.
5. Автомашинд жил бүр наадаг 2011 тэмдэгт RFID таг суулгах.
6. Мэдээлэгчтэй машинтай хот.
7. Бүрэн цахим Улаанбаатар бий болгоё.
8. Нарны гэрлээр ертөнцийг харцгаая.
9. Төрийн цахим үйлчилгээний хувьчлал.
10. Нийслэлийн автобусны буудлуудыг сайжруулах электрон самбар.
11. Iphone, Google Android , Smart Phone-ы UB Guide Application.
12. Шуурхай албадын зохион байгуулалтын систем.
13. Ухаалаг гэрлэн дохио.
Энэхүү уралдаан нь онлайн орчинд зохион байгуулагдсанаараа онцлог болсон бөгөөд уралдааны нэгдүгээр шатанд энэ салбарын төлөөлөл болсон экспертүүд ажиллаж үнэлгээ өгсөн бол хоёрдугаар шатанд Нийслэлийн асуудал эрхэлсэн 10 шүүгч өөрсдийн үнэлгээгээ өгч шилдгүүдийг шалгаруулсан юм.
Уралдааны шагналын сан нь:
- 1 байр - Өргөмжлөл 1.500.000 төгрөг
- 2 байр - Өргөмжлөл 1.000.000 төгрөг
- 3 байр - Өргөмжлөл 500,000 төгрөг
- Тусгай байр - Юнител компани, залуусын ID брендийн нэрэмжит шагнал
Эхний дөрвөн байрны ялагчид болон шилдэг 13 шийдлийн эздэд баяр хүргэе.
УРАЛДААНЫ 1-Р БАЙР
Оролцогч Уламбаяр. Убаши-Системс ХХК-г үүсгэн байгуулагч
Нийслэлийн гудамж замын гэрэлтүүлгийг зайнаас тогтмол тасралтгүй (real-time) хянаж удирдах систем
Шийдэл:
Мэдээллийн технологийн дэвшлийг ашиглан нийслэлийн гэрэлтүүлгийг зайнаас
• зохистой удирдах,
• оновчтой тохируулах,
• шуурхай оношлох,
• эрчим хүчний зарцуулалтад хяналт тавих,
Зорилго:
УБ хотын гэрэлтүүлгийн тохиргоог автоматжуулах, утасгүйгээр мэдээлэл дамжуулах технологи болон програм хангамжийн тусламжтайгаар зайнаас оношлох, зөв зохистой удирдах, хянах боломжтой болсноор гэрэлтэй гэгээтэй аюулгүй амар тайван нийслэлийг бий болгохыг зорино.
Жишээлбэл замын чийдэн шатсан тохиолдолд шалтгаан нь эрчим хүчний эх үүсвэрээс ирж буй гүйдэл, хүчдэлээс хамааралтай юу, эсхүл удирдах самбар дотор аль нэг чиглэлд гэмтэл гарснаас болсон эсэхийг тоон трансдюсэрээр хэмжиж утасгүй технологиор мэдээллийг дамжуулснаар түргэн шуурхай оношлож, цаг алдалгүй засварлах боломжтой болно.
Гудамж замын гэрэл нь бүрэн бүтэн тогтмол гэрэлтүүлж байвал та бидний аюулгүй байдал, тухайлбал авто тээврийн осол аваараас урьдчилан сэргийлэх, бууруулах нөхцөлийг бүрдүүлж амгалан тайван амьдралд эерэгээр нөлөөлөх учиртай.
УБ хотын гэрэлтүүлгийн өнөөгийн байдал:
УБ хотын гэрэлтүүлэг хангалтгүй түвшинд байгааг та бид анзаарч байсан ч, нэгэнт дасал болжээ. Одоогоор нийслэлийн гэрэлтүүлгийг тодорхой түвшинд тогтмол асаж байгаа эсэхийг хянах төхөөрөмж байдаггүй, хяналтын систем нь “Гэрэлтүүлэг чимэглэл” ХХК-ийн ажилчид биечлэн шалгах, иргэдийн мэдээлэл дээр үндэслэсэн байдалтай байна.
Нийслэлийн ЗДТГ-н харьяа “Гэрэлтүүлэг чимэглэл” ХХК нь УБ хотын гудамж замын гэрэлтүүлгийг 300-400 удирдах самбар буюу шкафнаас тогтоосон цагийн горимоор 5-7 хоног тутам шкаф тус бүрд гар аргаар тохируулж, хянаж байдаг.
Үүнээс гадна нийслэлийн гэрэлтүүлгийн эрчим хүчний төлбөрт жилдээ 300-400 орчим сая төгрөг төлдөг байна. Энэхүү зарцуулалт нь зохистой эсэхийг тодорхой тооцоолсон тоо баримт байхгүй байна.
Убаши-Системс ХХК-ийн дэвшүүлж буй шийдэл:
УБ хотын гэрэлтүүлгийг тодорхой түвшинд хангах, утасгүй технологи ашиглан алсын зайнаас удирдах, тохируулах, хянах шийдлийг энд танилцуулж байна.
• Гудамж замын гэрэлтүүлгийн асаалт унтраалтын тохиргоог шкафнаас гар аргаар тохируулдаг явдлыг автоматжуулах, зайнаас утасгүй технологи ашиглан компьютерын програм хангамжийн тусламжтайгаар хянах, удирдах,
• Удирдах самбар ажиллахгүй байгаа нөхцөлд гэмтлийн шалтгаан нь эрчим хүчний эх үүсвэртээ байна уу, эсхүл шкаф дотроо гэмтэл гарсан эсэхийг тоон трансдюсэрээр зайнаас оношлох,
• Тухайн чиглэл дэх сүлжээний ачааллыг тогтмол тасралтгүй (real-time) хянаж, цахилгаан эрчим хүч хулгайлагдаж байгаа эсэхийг илрүүлэх боломжтой
Дэлгэрэнгүй мэдээллийг дараах линкээс үзнэ үү?
https://sites.google.com/site/ubashisystems/products/hardware/ss-221
Энэ шийдлийг хэрэгжүүлснээр нийслэлийн гудамж замын гэрэлтүүлэх чийдэнг утасгүй технологиор алсаас удирдаж, тогтвортой гэрэлтүүлэлт, эрчим хүчний үр ашигтай зарцуулалтыг хангаcнаар эдийн засгийн хувьд бодит хэмнэлт гаргах боломжтой. Тодруулбал:
• Гэрэлтүүлгийн асах, унтрах цагийн горимын үйл ажиллагааг компьютерын автомат системээр удирдана.
• Орчин үеийн технологийг ашиглан зайнаас гэрэлтүүлгийн үйл ажиллагааг уян хатан тохируулж, удирдсанаар эрчим хүч хэмнэж, цахилгааны хулгайг илрүүлэх боломжтой.
• Шатсан гэрэл, гэмтэлтэй цэгийг систем дээр тогтмол (real-time) хянаснаар судалгаанд үндэслэсэн засварын ажлын төлөвлөлт оновчтой болж, үр дүн эрс сайжирна.
• Нийслэлийн төсвөөс эрчим хүчний зардалд гарч буй зардлыг бууруулна.
• Хотын гэрэлтүүлгийг тогтвортой, тодорхой түвшинд хүргэнэ.
• Тогтмол гэрэлтүүлэгтэй нийслэл болж иргэд тохь тухтай, сэтгэл хангалуун амьдрах боломж бүрдэнэ.
УРАЛДААНЫ 2-Р БАЙР
Оролцогч Өлзий. ШУТИС-МХТС-ийн оюутан
Хурууны хээ болоод царай таних технологоор өвчний түүх болон хэрэгцээт мэдээлэл хүлээн авах
Улаанбаатар хот ойролцоогоор 1 сая хүн амтай. Яг одоо иргэний шинэчилсэн бүтгэл явагдаж байгаа бөгөөд хурууны хээ болоод цээж зураг авч бүртгүүлж байна. Тэр өгөгдлийн санд хандах эрх тодорхой хүрээний байгууллагуудад нээлттэй байвал, мэдээлэл технологижсон хот болох өргөн боломжууд нээгдэж байна. Заавал картаар бус хурууны хээгээр таньж нууц үгээ оруулснаар ATM-аар үйлчлүүлэх, мөн гэмт хэргийн болоод шаардлагатай тохиолдолд хэн болохыг танихын тулд царай таних технологи ашиглан ажлаа хөнгөвчилж болох бүрэн боломж байна. Эмнэлэгт хүргэгдэж ирсэн хүний нүүрний зураг болоод хурууны хээг ашиглан таниулж бүх өвчний түүх болоод цусны бүлэг, харшил, антиботик мэдрэмж гэх мэтчилэн нэн тэргүүнд хэрэгтэй мэдээллүүдийг эмч нар цаг алдалгүй авбал хүнд зөв эмчилгээ, эмнэлэгийн анхны тусламжийг амжилттай үзүүлэх олон хүний алтан амийг аврах боломжтой учраас үүнд тохирсон боловсронгуй бөгөөд маш богино хугацаанд ашиглаж болох мэдээллийг яаралтайгаар авах систем бий болгох нь чухал ач холбогдолтой юм.
Зураг: хурууны хээ 1
Энэ нь цаашид нийтийн тээвэр, бүртгэл, татвар гэх мэтчилэн асар өргөн боломжууд гарна. Миний төсөөллөөр бол Жишээ нь:
Эрх бүхий цагдаагийн ажилтан хэрэгтэнг таних шаардлага гарахад тусгай төхөөрөмж, PDA бүр байя гэхэд гар утсаа ашиглан нүүрний зургийн дараад түүнийгээ WiFi эсвэл 3G гэх мэт өгөгдлийн сүлжээгээр дамжуулан бүртгэл бүхий серверт илгээнэ. Сервэр зурганд боловсруулалт хийгээд МУ иргэний бүртгэлээс хайж олох ба ерөнхий мэдээлэл буюу овог нэр регистрийн дугаарыг авч түүнийг ЦЕГ-ийн хэрэг бүртгэлийн серверт хандаж хэрэгцээт мэдээллийг буцаан мессэж, тусгай албаны суваг, и-мэйл г.м маш олон байдлаар хүлээн авч болох юм. Ингэснээр асуудлыг шийдвэрлэхэд цаг хугацаа хожих зэрэг олон талын ач холбогдол араасаа дагуулна.
Технологийн хувьд олон хүн хандах, түргэн боловсруулалт хийхэд grid computing ашиглан. Буруу таних магадлалтай бөгөөд үүнийг тухайн хүний серверт илгээгдэн ирж байгаа зургийг тухай бүрт нь нэмж түүнд боловсруулалт хийж өөрөө өөрийгөө хөгжүүлэх, neural networking зэрэг технологууд ашиглах юм.
Зураг: Хурууны хээ 2
Өгөгдөлийн сангийн зохион байгуулалтын хувьд Монгол улсын иргэний бүртгэл түүнээс салаалсан эрүүл мэндийн, хүчний, бусад хувийн секторууд гэж ангилж болох юм. Аюулгүй байдлын талаас зөвхөн эрх бүхий хуулийн этгээд зөвхөн өөрт хамаарах өгөгдлийн санд хандах юм.
Үүнийг улс орон болгон өөр өөрсдийн мэдээлэл технологийн хөгжлийн хүрээнд ашиглаж байгаа. Манайхан өөрсдөө хөгжүүлэх цаг болоод техних технологийн тохироо нь яг таарсан үе гэж би бодож байна. Дээрхи асуудлуудыг шийдвэрлэхийн тулд түүнийг хэрэгжүүлэх олон практикийн арга замыг хайж дараах схем системийг боловсрууллаа. Үүнийг цаашид улам боловсронгуй болгож алба ажил практикт хэрэглэвэл улс орны хөгжилд тус нэмэр болно гэдэгт итгэж байна. Энэхүү саналыг хэрэгжүүлэхэд системийн болон дундын хэд хэдэн програмыг хөгжүүлэхийн тулд одооноос эхлэн боловсруулах шаардлагатай бөгөөд үүнд чадварлаг мэргэжлийн баг бүрдүүлэх хэрэгтэй.
Анхаарал хандуулан миний чадан ядан хийсэн судалгааны ажлын хураангуйг уншсан та бүхэнд баярлалаа.
УРАЛДААНЫ 3-Р БАЙР
Оролцогч Түвшинтөр. Мобиком корпораци
Semantics /Симантикс/ дээр суурилсан мэдээлэлийн систем
Товч агуулга
Бид интернэтийг юунд ашигладаг вэ? Бид мэдээлэл хайдаг, өөрсдөдөө хэрэгтэй мэдээлэлээ хайдаг. Түүндээ бид асар их цаг хугацаа зарцуулж байгаагаа мартдаг. Мэдээлэлийг хайх гэдэг бол интернэт дэхь хамгийн их хэрэглэгддэг үйлдэл бөгөөд мэдээллийн тоон хэмжээ өсөх тусам хайлтын хүсэлтэнд тохирсон сайн мэдээллийг олох хэцүү болдог. Xурдан шуурхай сайн чанартай мэдээлэл олох гэдэг нь өнөөдөр мэдээлэлийн технологийн тулгамдсан асуудлын нэг болжээ. Хэрвээ нилээд тодорхой асуудал руугаа орвол ямар мэдээлэлийг ямар нарийвчлалтай хайх вэ гэдэг асуудал үүснэ! www.mit.mn дээр гарч байгаа мэдээлэл өгөх олон санаануудын үндэс нь мэдээлэлийн ба хайлтын систем юм.
Иймээс онолын үндэслэлтэй технологийн дэвшилттэй, өргөн цар хүрээтэй мэдээллийн систем хийвэл ийм олон санаануудыг хэрэгжүүлэх давуу талтай тул semantics /симантикс/ дээр суурилсан мэдээлэлийн систем бүтээх санааг дэвшүүлж байгаа юм.
Идэвхижүүлэлт /Motivation/
Google өнөөдөр хайлтын ертөнцийг яах аргагүй эзэлж байна. Дараагаар нь Yahoo болон Bing oрж байна. Үнэндээ эдний эзлэх хувь Google-тэй харьцуулашгүй. Сүүлийн жилүүдэд манай урд хөрш Xятад улсад Baidu хэмээх хайлтын систем гарч нилээд амжилттай ажиллаж байна. Xятадын засгийн газраас Google-ийн үйл ажиллагааг сайтар дэмжээгүйгээс www.baidu.com -ын зах зээлд эзлэх хувь сүүлийн жилүүдэд эрс өслөө. Азийн орнуудаар ч нэлээн тархах хандлага бий боллоо.
Технологийн хувьд Google-тэй адил фүүлтекст хайлтын систем, Xятадын засгийн газрын дэмжлэгтэй энэ систем өөрийн улс орны мэдээлэлийг эмх цэгцтэй анхнаас нь зохион байгуулалттай удирдаж оруулсанаар, Xятад хэл дээр хайлтыг хийснээр яах аргагүй Google-ээс хайгаад олдоггүй мэдээлэлийг baidu.com-ooс олж байна. Улс орон өнөөдөр Google-ээс хамааралгүй өөрийн гэсэн үндэсний хайлтын систем болон мэдээлэлийн систем бий болгох чиглэлийг харгалзан үзээд энэхүү системийг танилцуулж, та бүхний мэргэн санаа, оюунлаг шүүмжлэлийг авах гэсэн юм.
Хамааралтай ажлууд
Google, Yahoo, Bing болон Baidu нь бүгд фүүлтекст хайлтын системүүд. Yahoo болон Bing нь симантик технологийг хэрэглэх судалгааны төсөл хийж байгаа. Манай улсын хувьд www.gogo.mn нь Мicrosoft-н хайлтын фунцуудыг ашиглаж байгаа фүүлтекст хайлтын систем. Энд танилцуулж байгаа систем нь симантик технологийг хэрэглэж байгаагаараа ялгаатай, дэвшилттэй юм.
Шийдэл
Онтологи гэж нэрлэдэг мэдлэгийг (knowledge) загварчилах арга зүйн тусламжтайгаар системд орж байгаа бүх өгөгдөлд мэта-дата гэдэг мэдлэг нэмнэ. Энэ үйл ажиллагаа автоматаар болон хагас автоматаар хийгдэж болно. Энэ талаар онолын судалгаа нилээд их хийгдсэн, бий болсон шалгарсан технологи программ хангамжууд бий. Орсон мэдээлэлийг фүүлтекст болон онтологи рийзонинг (ontology reasoning) техникүүдийг холбож хайлт хийнэ. Хайлт нь хэрэгцээнээсээ хамаараад мэта-дата буюу шууд объект дээр нь хайлт хийх гэсэн хоёр гол горим дээр явагдана. Мэта-дата түвшин нь болохоор бүх төрлийн мэта-дата-г ашиглаж рийзонингийн тусламжтай хайлтийг гүйцэтгэнэ. Объект дээр шууд хийж байгаа хайлтын горим нь фүүлтекст хайлт зарчимаар ажиллана. Хэрэгцээнээсээ хамаараад энэ хоёрыг холбож, өөр горимуудийг бий болгож болно. Дэлгэрэнгүй судалгааг дараахаас авна уу: www.semanticweb.mn
Үр өгөөж
Танилцуулж байгаа хайлтын үндсэн системийг ном, сурах бичиг, архивласан материал, хүн амын бүртгэл, эрүүл мэндийн салбар, улсын статиск мэдээ гэх мэт мэдээллийн систем шаардлагатай улс орны бүхий л салбарт ашиглаж болно.
Өөрөөр хэлбэл зөвхөн нэг салбарт мэдээлэлийн систем бүтээхэд их хөрөнгө зарах бус, шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, технологийн дэвшилтэт өргөн цар хүрээтэй, дэлхийн стандартыг баримталсан орчин үеийн мэдээлэлийн үндсэн энэхүү системийг бүтээвэл, олон салбар үйлчилгээнд хувилан хэрэглэх эдийн засгийн давуу талтай юм.
УРАЛДААНЫ 4-Р БАЙР
Оролцогч Наранбаатар. Виртуал контент хөгжүүлэгч
Virtual street of Ulaanbaatar
Үндэслэл:
Улаанбаатар хотын хаягжилтын систем эмх замбараагүй байгаагаас үүдээд нийгмийн бүхий л салбарын хөгжилд тодорхой хэмжээний түгжрэл үүсгээд байна аа.
Тиймээс:
• Цагдаа
• Түргэн тусламж
• Гал унтраах анги
• Хүргэлтийн үйлчилгээнүүд
• Онлайн компаниуд
• Такси
• Жуулчид
• Хөдөөнөөс Улаанбаатар хотод ирэгсэд
• Өөрийн сайн мэдэхгүй хотын нэгэн хэсэгт очих гэж буй хүмүүст хэрэглэхэд хялбар бодит дүрслэл бүхий виртуал хаягжилтын систем хэрэгтэй байна.
Шийдэл:
Нийслэл Улаанбаатар хотын бүхий л гудамжаар Google Street trip(View)–шиг бодит дүрслэл (3D) байдлаар хулганаа чирэн эргэн тойрноо эргүүлэн харж, хүссэн чиглэлээр аялангаа, хулганынхаа тусламжтайгаар харж буй байшин, барилга, байгууламжийнхаа талаарх товчхон мэдээлэл (Хаяг, Embed code, Утас, Цагийн хуваарь гэх мэт товчхон мэдээлэл)–ийг хоромхон зуур хүлээн авч болно.
Мөн таны яг зогсож байгаа цэг ойр орчны газрын зураг дээр зөөгдөн тодорхой тэмдэгтээр харагдах ба та уг тэмдэгтийг чирж газрын зураг дээр дурын газруудаар чирэхэд дээгүүр өнгөрөх гудамжны тодорхой фото зураг жижиг байдлаар харагдах ба та хүссэн газраа чирч аваачаад тавихад уг газарт 3D байдлаар аялалаа үргэлжлүүлэх болно.
• Газрын зургийг чирч, zoom 4 level ээр харах боломжтой.
• Байгууллагуудын нэрээр хайх.
• Байгууллагуудыг үйл ажиллагааны төрлүүдээр ангилсан лавлагаанаас харж, хаяг, байршлыг 3D байдлаар үзэх, аялах боломжтой.
• 3D дүрслэл дээрээ текстэн болон аудио, видео, анимашин рекламыг байрлуулж нэмэлт санхүүжилт олох боломжтой.
• Интернэтэд холбогдсон Flash Player 9.0 болон түүнээс дээш хувилбар дэмждэг бүх төрлийн төхөөрөмжүүдэд /iPhone, Smart Phone, iPad, iPod, Google Android system, touch screen гэх мэт/ хэрэглэх боложмтой.
http://www.youtube.com/watch?v=SEDysEVpqg8 хаягаар орж видео байдлаар хараарай. Үүнээс гадна дээрхи виртуал хаягжилттай уялдаа холбоотой ажиллах боломжтой виртуал шийдлээр туршиж хийж үзсэн хэдэн санаанууд байна:
1. Виртуал хотхон – Баригдах гэж буй болон баригдаж буй барилгыг дээрх 3D хотдоо баригдсан байдаар нь харуулж, уг барилга баригдсаны дараах бодит дүрслэлийг үзүүлнэ. http://www.youtube.com/watch?v=N0Kf6tJkSGs хаягаар орж видео байдлаар хараарай.
2. Виртуал ресторан, зочид буудал – Бодит дүрслэлээр доторх тохижилт, интерьерийг харуулахаас гадна, хоолны цэс, өрөөн доторх хэрэгсэлүүдийн талаарх мэдэлээллийг харуулдаг http://www.youtube.com/watch?v=j2uvrd62WqI хаягаар орж видео байдлаар хараарай.
3. Виртуал модель – Өөртэйгөө адил модель үүсгэн, хувцаснуудаас сонгож өмсгөж үзэн, эргүүлж тойруулан харах боломжтой. Мөн өөрийнхөө фото царайг оруулж болно. http://www.youtube.com/watch?v=XpE8Vli8p4Q хаягаар орж видео байдлаар хараарай.
4. Виртуал интерьер – Гал тогоо, зочны өрөө болон дурын өрөөнийхөө интерьерийг өөрөө үүсгэж харж, хүсвэл яг ийм байдлаар захиалан хийлгэх боломжтой. http://www.youtube.com/watch?v=oiOrrZrObXc хаягаар орж видео байдлаар хараарай.
5. Виртуал уншлагын танхим – Дурын ном сэтгүүл, зурагт хуудас, зэргийг яг хуудсыг нь гараараа барьж эргүүлж, томруулж, хэвлэж, хуудас дээр зурагны оронд видео байдлаар үзэх гэх мэт өргөн боломжуудтай. http://www.youtube.com/watch?v=72UEy0ByMPE хаягаар орж видео байдлаар хараарай.
Дээрх саналыг дэвшүүлээд орхих биш бодит ажил болгон хийхийг зорьж байна аа.
KT: Бусад шилдэг шийдлүүдийн хувьд автомашины үзлэгээр олгодог цаасан тэмдэгтийг цахим болгож, түүнээс замын цагдаа нар шаардлагатай мэдээллээ авдаг байх, төрийн үйлчилгээг цахимжуулж, түүнийгээ хувьчлан хувийн компаниудад даатгах, автобусны буудлуудад электрон самбар байрлуулж ямар чиглэлийн автобус тэнд зогсож, ямар маршрутаар явдгийг байнга мэдээлж байх, гал команд, түргэн тусламж зэрэг шуурхай албадын үйл ажиллагааг улам сайжруулахын тулд мэдээллийн технологи ашиглан зохион байгуулалтын системд оруулах, гэрлэн дохиог ухаалаг болгож цагын ялгаатайгаар ажиллуулан замын түгжрэлийг шийдэх гэх мэт олон санааг тусгасан байлаа.
Та бүхэн уралдаанд ирсэн бусад шийдлүүдийг www.mit.mn хэмээх албан ёсны сайтаас сонирхож уншиж болно.
Мөн www.mit.mn сайтыг хийхэд өөрсдийн зүрх сэтгэлээ зориулан ажилласан WebStore LLC компани захирал С. Баярсайхан програмист Батмөнх, Бэлбаяр дизайнер Саруулд гүн талархал илэрхийлж байна.
Уралдааны шилдэг 13 ба байр эзэлсэн бүтээлүүдийг бизийн эрхэм хэрэглэгч та бүхэнд хүргэж байгаадаа баяртай байна.
Уралдааны нэгдсэн дүн
1. Нийслэлийн гудамж замын гэрэлтүүлгийг зайнаас тогтмол тасралтгүй /real-time/ хянаж удирдах систем.
2. Хурууны хээ болоод царай таних технологоор өвчний түүх болон хэрэгцээт мэдээлэл хүлээн авах.
3. Semantics /Симантикс/ дээр суурилсан мэдээлэлийн систем.
4. Virtual street of Ulaanbaatar.
5. Автомашинд жил бүр наадаг 2011 тэмдэгт RFID таг суулгах.
6. Мэдээлэгчтэй машинтай хот.
7. Бүрэн цахим Улаанбаатар бий болгоё.
8. Нарны гэрлээр ертөнцийг харцгаая.
9. Төрийн цахим үйлчилгээний хувьчлал.
10. Нийслэлийн автобусны буудлуудыг сайжруулах электрон самбар.
11. Iphone, Google Android , Smart Phone-ы UB Guide Application.
12. Шуурхай албадын зохион байгуулалтын систем.
13. Ухаалаг гэрлэн дохио.
Энэхүү уралдаан нь онлайн орчинд зохион байгуулагдсанаараа онцлог болсон бөгөөд уралдааны нэгдүгээр шатанд энэ салбарын төлөөлөл болсон экспертүүд ажиллаж үнэлгээ өгсөн бол хоёрдугаар шатанд Нийслэлийн асуудал эрхэлсэн 10 шүүгч өөрсдийн үнэлгээгээ өгч шилдгүүдийг шалгаруулсан юм.
Уралдааны шагналын сан нь:
- 1 байр - Өргөмжлөл 1.500.000 төгрөг
- 2 байр - Өргөмжлөл 1.000.000 төгрөг
- 3 байр - Өргөмжлөл 500,000 төгрөг
- Тусгай байр - Юнител компани, залуусын ID брендийн нэрэмжит шагнал
Эхний дөрвөн байрны ялагчид болон шилдэг 13 шийдлийн эздэд баяр хүргэе.
УРАЛДААНЫ 1-Р БАЙР
Оролцогч Уламбаяр. Убаши-Системс ХХК-г үүсгэн байгуулагч
Нийслэлийн гудамж замын гэрэлтүүлгийг зайнаас тогтмол тасралтгүй (real-time) хянаж удирдах систем
Шийдэл:
Мэдээллийн технологийн дэвшлийг ашиглан нийслэлийн гэрэлтүүлгийг зайнаас
• зохистой удирдах,
• оновчтой тохируулах,
• шуурхай оношлох,
• эрчим хүчний зарцуулалтад хяналт тавих,
Зорилго:
УБ хотын гэрэлтүүлгийн тохиргоог автоматжуулах, утасгүйгээр мэдээлэл дамжуулах технологи болон програм хангамжийн тусламжтайгаар зайнаас оношлох, зөв зохистой удирдах, хянах боломжтой болсноор гэрэлтэй гэгээтэй аюулгүй амар тайван нийслэлийг бий болгохыг зорино.
Жишээлбэл замын чийдэн шатсан тохиолдолд шалтгаан нь эрчим хүчний эх үүсвэрээс ирж буй гүйдэл, хүчдэлээс хамааралтай юу, эсхүл удирдах самбар дотор аль нэг чиглэлд гэмтэл гарснаас болсон эсэхийг тоон трансдюсэрээр хэмжиж утасгүй технологиор мэдээллийг дамжуулснаар түргэн шуурхай оношлож, цаг алдалгүй засварлах боломжтой болно.
Гудамж замын гэрэл нь бүрэн бүтэн тогтмол гэрэлтүүлж байвал та бидний аюулгүй байдал, тухайлбал авто тээврийн осол аваараас урьдчилан сэргийлэх, бууруулах нөхцөлийг бүрдүүлж амгалан тайван амьдралд эерэгээр нөлөөлөх учиртай.
УБ хотын гэрэлтүүлгийн өнөөгийн байдал:
УБ хотын гэрэлтүүлэг хангалтгүй түвшинд байгааг та бид анзаарч байсан ч, нэгэнт дасал болжээ. Одоогоор нийслэлийн гэрэлтүүлгийг тодорхой түвшинд тогтмол асаж байгаа эсэхийг хянах төхөөрөмж байдаггүй, хяналтын систем нь “Гэрэлтүүлэг чимэглэл” ХХК-ийн ажилчид биечлэн шалгах, иргэдийн мэдээлэл дээр үндэслэсэн байдалтай байна.
Нийслэлийн ЗДТГ-н харьяа “Гэрэлтүүлэг чимэглэл” ХХК нь УБ хотын гудамж замын гэрэлтүүлгийг 300-400 удирдах самбар буюу шкафнаас тогтоосон цагийн горимоор 5-7 хоног тутам шкаф тус бүрд гар аргаар тохируулж, хянаж байдаг.
Үүнээс гадна нийслэлийн гэрэлтүүлгийн эрчим хүчний төлбөрт жилдээ 300-400 орчим сая төгрөг төлдөг байна. Энэхүү зарцуулалт нь зохистой эсэхийг тодорхой тооцоолсон тоо баримт байхгүй байна.
Убаши-Системс ХХК-ийн дэвшүүлж буй шийдэл:
УБ хотын гэрэлтүүлгийг тодорхой түвшинд хангах, утасгүй технологи ашиглан алсын зайнаас удирдах, тохируулах, хянах шийдлийг энд танилцуулж байна.
• Гудамж замын гэрэлтүүлгийн асаалт унтраалтын тохиргоог шкафнаас гар аргаар тохируулдаг явдлыг автоматжуулах, зайнаас утасгүй технологи ашиглан компьютерын програм хангамжийн тусламжтайгаар хянах, удирдах,
• Удирдах самбар ажиллахгүй байгаа нөхцөлд гэмтлийн шалтгаан нь эрчим хүчний эх үүсвэртээ байна уу, эсхүл шкаф дотроо гэмтэл гарсан эсэхийг тоон трансдюсэрээр зайнаас оношлох,
• Тухайн чиглэл дэх сүлжээний ачааллыг тогтмол тасралтгүй (real-time) хянаж, цахилгаан эрчим хүч хулгайлагдаж байгаа эсэхийг илрүүлэх боломжтой
Дэлгэрэнгүй мэдээллийг дараах линкээс үзнэ үү?
https://sites.google.com/site/ubashisystems/products/hardware/ss-221
Энэ шийдлийг хэрэгжүүлснээр нийслэлийн гудамж замын гэрэлтүүлэх чийдэнг утасгүй технологиор алсаас удирдаж, тогтвортой гэрэлтүүлэлт, эрчим хүчний үр ашигтай зарцуулалтыг хангаcнаар эдийн засгийн хувьд бодит хэмнэлт гаргах боломжтой. Тодруулбал:
• Гэрэлтүүлгийн асах, унтрах цагийн горимын үйл ажиллагааг компьютерын автомат системээр удирдана.
• Орчин үеийн технологийг ашиглан зайнаас гэрэлтүүлгийн үйл ажиллагааг уян хатан тохируулж, удирдсанаар эрчим хүч хэмнэж, цахилгааны хулгайг илрүүлэх боломжтой.
• Шатсан гэрэл, гэмтэлтэй цэгийг систем дээр тогтмол (real-time) хянаснаар судалгаанд үндэслэсэн засварын ажлын төлөвлөлт оновчтой болж, үр дүн эрс сайжирна.
• Нийслэлийн төсвөөс эрчим хүчний зардалд гарч буй зардлыг бууруулна.
• Хотын гэрэлтүүлгийг тогтвортой, тодорхой түвшинд хүргэнэ.
• Тогтмол гэрэлтүүлэгтэй нийслэл болж иргэд тохь тухтай, сэтгэл хангалуун амьдрах боломж бүрдэнэ.
УРАЛДААНЫ 2-Р БАЙР
Оролцогч Өлзий. ШУТИС-МХТС-ийн оюутан
Хурууны хээ болоод царай таних технологоор өвчний түүх болон хэрэгцээт мэдээлэл хүлээн авах
Улаанбаатар хот ойролцоогоор 1 сая хүн амтай. Яг одоо иргэний шинэчилсэн бүтгэл явагдаж байгаа бөгөөд хурууны хээ болоод цээж зураг авч бүртгүүлж байна. Тэр өгөгдлийн санд хандах эрх тодорхой хүрээний байгууллагуудад нээлттэй байвал, мэдээлэл технологижсон хот болох өргөн боломжууд нээгдэж байна. Заавал картаар бус хурууны хээгээр таньж нууц үгээ оруулснаар ATM-аар үйлчлүүлэх, мөн гэмт хэргийн болоод шаардлагатай тохиолдолд хэн болохыг танихын тулд царай таних технологи ашиглан ажлаа хөнгөвчилж болох бүрэн боломж байна. Эмнэлэгт хүргэгдэж ирсэн хүний нүүрний зураг болоод хурууны хээг ашиглан таниулж бүх өвчний түүх болоод цусны бүлэг, харшил, антиботик мэдрэмж гэх мэтчилэн нэн тэргүүнд хэрэгтэй мэдээллүүдийг эмч нар цаг алдалгүй авбал хүнд зөв эмчилгээ, эмнэлэгийн анхны тусламжийг амжилттай үзүүлэх олон хүний алтан амийг аврах боломжтой учраас үүнд тохирсон боловсронгуй бөгөөд маш богино хугацаанд ашиглаж болох мэдээллийг яаралтайгаар авах систем бий болгох нь чухал ач холбогдолтой юм.
Зураг: хурууны хээ 1
Энэ нь цаашид нийтийн тээвэр, бүртгэл, татвар гэх мэтчилэн асар өргөн боломжууд гарна. Миний төсөөллөөр бол Жишээ нь:
Эрх бүхий цагдаагийн ажилтан хэрэгтэнг таних шаардлага гарахад тусгай төхөөрөмж, PDA бүр байя гэхэд гар утсаа ашиглан нүүрний зургийн дараад түүнийгээ WiFi эсвэл 3G гэх мэт өгөгдлийн сүлжээгээр дамжуулан бүртгэл бүхий серверт илгээнэ. Сервэр зурганд боловсруулалт хийгээд МУ иргэний бүртгэлээс хайж олох ба ерөнхий мэдээлэл буюу овог нэр регистрийн дугаарыг авч түүнийг ЦЕГ-ийн хэрэг бүртгэлийн серверт хандаж хэрэгцээт мэдээллийг буцаан мессэж, тусгай албаны суваг, и-мэйл г.м маш олон байдлаар хүлээн авч болох юм. Ингэснээр асуудлыг шийдвэрлэхэд цаг хугацаа хожих зэрэг олон талын ач холбогдол араасаа дагуулна.
Технологийн хувьд олон хүн хандах, түргэн боловсруулалт хийхэд grid computing ашиглан. Буруу таних магадлалтай бөгөөд үүнийг тухайн хүний серверт илгээгдэн ирж байгаа зургийг тухай бүрт нь нэмж түүнд боловсруулалт хийж өөрөө өөрийгөө хөгжүүлэх, neural networking зэрэг технологууд ашиглах юм.
Зураг: Хурууны хээ 2
Өгөгдөлийн сангийн зохион байгуулалтын хувьд Монгол улсын иргэний бүртгэл түүнээс салаалсан эрүүл мэндийн, хүчний, бусад хувийн секторууд гэж ангилж болох юм. Аюулгүй байдлын талаас зөвхөн эрх бүхий хуулийн этгээд зөвхөн өөрт хамаарах өгөгдлийн санд хандах юм.
Үүнийг улс орон болгон өөр өөрсдийн мэдээлэл технологийн хөгжлийн хүрээнд ашиглаж байгаа. Манайхан өөрсдөө хөгжүүлэх цаг болоод техних технологийн тохироо нь яг таарсан үе гэж би бодож байна. Дээрхи асуудлуудыг шийдвэрлэхийн тулд түүнийг хэрэгжүүлэх олон практикийн арга замыг хайж дараах схем системийг боловсрууллаа. Үүнийг цаашид улам боловсронгуй болгож алба ажил практикт хэрэглэвэл улс орны хөгжилд тус нэмэр болно гэдэгт итгэж байна. Энэхүү саналыг хэрэгжүүлэхэд системийн болон дундын хэд хэдэн програмыг хөгжүүлэхийн тулд одооноос эхлэн боловсруулах шаардлагатай бөгөөд үүнд чадварлаг мэргэжлийн баг бүрдүүлэх хэрэгтэй.
Анхаарал хандуулан миний чадан ядан хийсэн судалгааны ажлын хураангуйг уншсан та бүхэнд баярлалаа.
УРАЛДААНЫ 3-Р БАЙР
Оролцогч Түвшинтөр. Мобиком корпораци
Semantics /Симантикс/ дээр суурилсан мэдээлэлийн систем
Товч агуулга
Бид интернэтийг юунд ашигладаг вэ? Бид мэдээлэл хайдаг, өөрсдөдөө хэрэгтэй мэдээлэлээ хайдаг. Түүндээ бид асар их цаг хугацаа зарцуулж байгаагаа мартдаг. Мэдээлэлийг хайх гэдэг бол интернэт дэхь хамгийн их хэрэглэгддэг үйлдэл бөгөөд мэдээллийн тоон хэмжээ өсөх тусам хайлтын хүсэлтэнд тохирсон сайн мэдээллийг олох хэцүү болдог. Xурдан шуурхай сайн чанартай мэдээлэл олох гэдэг нь өнөөдөр мэдээлэлийн технологийн тулгамдсан асуудлын нэг болжээ. Хэрвээ нилээд тодорхой асуудал руугаа орвол ямар мэдээлэлийг ямар нарийвчлалтай хайх вэ гэдэг асуудал үүснэ! www.mit.mn дээр гарч байгаа мэдээлэл өгөх олон санаануудын үндэс нь мэдээлэлийн ба хайлтын систем юм.
Иймээс онолын үндэслэлтэй технологийн дэвшилттэй, өргөн цар хүрээтэй мэдээллийн систем хийвэл ийм олон санаануудыг хэрэгжүүлэх давуу талтай тул semantics /симантикс/ дээр суурилсан мэдээлэлийн систем бүтээх санааг дэвшүүлж байгаа юм.
Идэвхижүүлэлт /Motivation/
Google өнөөдөр хайлтын ертөнцийг яах аргагүй эзэлж байна. Дараагаар нь Yahoo болон Bing oрж байна. Үнэндээ эдний эзлэх хувь Google-тэй харьцуулашгүй. Сүүлийн жилүүдэд манай урд хөрш Xятад улсад Baidu хэмээх хайлтын систем гарч нилээд амжилттай ажиллаж байна. Xятадын засгийн газраас Google-ийн үйл ажиллагааг сайтар дэмжээгүйгээс www.baidu.com -ын зах зээлд эзлэх хувь сүүлийн жилүүдэд эрс өслөө. Азийн орнуудаар ч нэлээн тархах хандлага бий боллоо.
Технологийн хувьд Google-тэй адил фүүлтекст хайлтын систем, Xятадын засгийн газрын дэмжлэгтэй энэ систем өөрийн улс орны мэдээлэлийг эмх цэгцтэй анхнаас нь зохион байгуулалттай удирдаж оруулсанаар, Xятад хэл дээр хайлтыг хийснээр яах аргагүй Google-ээс хайгаад олдоггүй мэдээлэлийг baidu.com-ooс олж байна. Улс орон өнөөдөр Google-ээс хамааралгүй өөрийн гэсэн үндэсний хайлтын систем болон мэдээлэлийн систем бий болгох чиглэлийг харгалзан үзээд энэхүү системийг танилцуулж, та бүхний мэргэн санаа, оюунлаг шүүмжлэлийг авах гэсэн юм.
Хамааралтай ажлууд
Google, Yahoo, Bing болон Baidu нь бүгд фүүлтекст хайлтын системүүд. Yahoo болон Bing нь симантик технологийг хэрэглэх судалгааны төсөл хийж байгаа. Манай улсын хувьд www.gogo.mn нь Мicrosoft-н хайлтын фунцуудыг ашиглаж байгаа фүүлтекст хайлтын систем. Энд танилцуулж байгаа систем нь симантик технологийг хэрэглэж байгаагаараа ялгаатай, дэвшилттэй юм.
Шийдэл
Онтологи гэж нэрлэдэг мэдлэгийг (knowledge) загварчилах арга зүйн тусламжтайгаар системд орж байгаа бүх өгөгдөлд мэта-дата гэдэг мэдлэг нэмнэ. Энэ үйл ажиллагаа автоматаар болон хагас автоматаар хийгдэж болно. Энэ талаар онолын судалгаа нилээд их хийгдсэн, бий болсон шалгарсан технологи программ хангамжууд бий. Орсон мэдээлэлийг фүүлтекст болон онтологи рийзонинг (ontology reasoning) техникүүдийг холбож хайлт хийнэ. Хайлт нь хэрэгцээнээсээ хамаараад мэта-дата буюу шууд объект дээр нь хайлт хийх гэсэн хоёр гол горим дээр явагдана. Мэта-дата түвшин нь болохоор бүх төрлийн мэта-дата-г ашиглаж рийзонингийн тусламжтай хайлтийг гүйцэтгэнэ. Объект дээр шууд хийж байгаа хайлтын горим нь фүүлтекст хайлт зарчимаар ажиллана. Хэрэгцээнээсээ хамаараад энэ хоёрыг холбож, өөр горимуудийг бий болгож болно. Дэлгэрэнгүй судалгааг дараахаас авна уу: www.semanticweb.mn
Үр өгөөж
Танилцуулж байгаа хайлтын үндсэн системийг ном, сурах бичиг, архивласан материал, хүн амын бүртгэл, эрүүл мэндийн салбар, улсын статиск мэдээ гэх мэт мэдээллийн систем шаардлагатай улс орны бүхий л салбарт ашиглаж болно.
Өөрөөр хэлбэл зөвхөн нэг салбарт мэдээлэлийн систем бүтээхэд их хөрөнгө зарах бус, шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, технологийн дэвшилтэт өргөн цар хүрээтэй, дэлхийн стандартыг баримталсан орчин үеийн мэдээлэлийн үндсэн энэхүү системийг бүтээвэл, олон салбар үйлчилгээнд хувилан хэрэглэх эдийн засгийн давуу талтай юм.
УРАЛДААНЫ 4-Р БАЙР
Оролцогч Наранбаатар. Виртуал контент хөгжүүлэгч
Virtual street of Ulaanbaatar
Үндэслэл:
Улаанбаатар хотын хаягжилтын систем эмх замбараагүй байгаагаас үүдээд нийгмийн бүхий л салбарын хөгжилд тодорхой хэмжээний түгжрэл үүсгээд байна аа.
Тиймээс:
• Цагдаа
• Түргэн тусламж
• Гал унтраах анги
• Хүргэлтийн үйлчилгээнүүд
• Онлайн компаниуд
• Такси
• Жуулчид
• Хөдөөнөөс Улаанбаатар хотод ирэгсэд
• Өөрийн сайн мэдэхгүй хотын нэгэн хэсэгт очих гэж буй хүмүүст хэрэглэхэд хялбар бодит дүрслэл бүхий виртуал хаягжилтын систем хэрэгтэй байна.
Шийдэл:
Нийслэл Улаанбаатар хотын бүхий л гудамжаар Google Street trip(View)–шиг бодит дүрслэл (3D) байдлаар хулганаа чирэн эргэн тойрноо эргүүлэн харж, хүссэн чиглэлээр аялангаа, хулганынхаа тусламжтайгаар харж буй байшин, барилга, байгууламжийнхаа талаарх товчхон мэдээлэл (Хаяг, Embed code, Утас, Цагийн хуваарь гэх мэт товчхон мэдээлэл)–ийг хоромхон зуур хүлээн авч болно.
Мөн таны яг зогсож байгаа цэг ойр орчны газрын зураг дээр зөөгдөн тодорхой тэмдэгтээр харагдах ба та уг тэмдэгтийг чирж газрын зураг дээр дурын газруудаар чирэхэд дээгүүр өнгөрөх гудамжны тодорхой фото зураг жижиг байдлаар харагдах ба та хүссэн газраа чирч аваачаад тавихад уг газарт 3D байдлаар аялалаа үргэлжлүүлэх болно.
• Газрын зургийг чирч, zoom 4 level ээр харах боломжтой.
• Байгууллагуудын нэрээр хайх.
• Байгууллагуудыг үйл ажиллагааны төрлүүдээр ангилсан лавлагаанаас харж, хаяг, байршлыг 3D байдлаар үзэх, аялах боломжтой.
• 3D дүрслэл дээрээ текстэн болон аудио, видео, анимашин рекламыг байрлуулж нэмэлт санхүүжилт олох боломжтой.
• Интернэтэд холбогдсон Flash Player 9.0 болон түүнээс дээш хувилбар дэмждэг бүх төрлийн төхөөрөмжүүдэд /iPhone, Smart Phone, iPad, iPod, Google Android system, touch screen гэх мэт/ хэрэглэх боложмтой.
http://www.youtube.com/watch?v=SEDysEVpqg8 хаягаар орж видео байдлаар хараарай. Үүнээс гадна дээрхи виртуал хаягжилттай уялдаа холбоотой ажиллах боломжтой виртуал шийдлээр туршиж хийж үзсэн хэдэн санаанууд байна:
1. Виртуал хотхон – Баригдах гэж буй болон баригдаж буй барилгыг дээрх 3D хотдоо баригдсан байдаар нь харуулж, уг барилга баригдсаны дараах бодит дүрслэлийг үзүүлнэ. http://www.youtube.com/watch?v=N0Kf6tJkSGs хаягаар орж видео байдлаар хараарай.
2. Виртуал ресторан, зочид буудал – Бодит дүрслэлээр доторх тохижилт, интерьерийг харуулахаас гадна, хоолны цэс, өрөөн доторх хэрэгсэлүүдийн талаарх мэдэлээллийг харуулдаг http://www.youtube.com/watch?v=j2uvrd62WqI хаягаар орж видео байдлаар хараарай.
3. Виртуал модель – Өөртэйгөө адил модель үүсгэн, хувцаснуудаас сонгож өмсгөж үзэн, эргүүлж тойруулан харах боломжтой. Мөн өөрийнхөө фото царайг оруулж болно. http://www.youtube.com/watch?v=XpE8Vli8p4Q хаягаар орж видео байдлаар хараарай.
4. Виртуал интерьер – Гал тогоо, зочны өрөө болон дурын өрөөнийхөө интерьерийг өөрөө үүсгэж харж, хүсвэл яг ийм байдлаар захиалан хийлгэх боломжтой. http://www.youtube.com/watch?v=oiOrrZrObXc хаягаар орж видео байдлаар хараарай.
5. Виртуал уншлагын танхим – Дурын ном сэтгүүл, зурагт хуудас, зэргийг яг хуудсыг нь гараараа барьж эргүүлж, томруулж, хэвлэж, хуудас дээр зурагны оронд видео байдлаар үзэх гэх мэт өргөн боломжуудтай. http://www.youtube.com/watch?v=72UEy0ByMPE хаягаар орж видео байдлаар хараарай.
Дээрх саналыг дэвшүүлээд орхих биш бодит ажил болгон хийхийг зорьж байна аа.
KT: Бусад шилдэг шийдлүүдийн хувьд автомашины үзлэгээр олгодог цаасан тэмдэгтийг цахим болгож, түүнээс замын цагдаа нар шаардлагатай мэдээллээ авдаг байх, төрийн үйлчилгээг цахимжуулж, түүнийгээ хувьчлан хувийн компаниудад даатгах, автобусны буудлуудад электрон самбар байрлуулж ямар чиглэлийн автобус тэнд зогсож, ямар маршрутаар явдгийг байнга мэдээлж байх, гал команд, түргэн тусламж зэрэг шуурхай албадын үйл ажиллагааг улам сайжруулахын тулд мэдээллийн технологи ашиглан зохион байгуулалтын системд оруулах, гэрлэн дохиог ухаалаг болгож цагын ялгаатайгаар ажиллуулан замын түгжрэлийг шийдэх гэх мэт олон санааг тусгасан байлаа.
Та бүхэн уралдаанд ирсэн бусад шийдлүүдийг www.mit.mn хэмээх албан ёсны сайтаас сонирхож уншиж болно.
No comments:
Post a Comment